Voorlopig geen overeenstemming EU-Mercosur vrijhandelsverdrag

Het vliegtuig naar Brazilië vertrok zonder voorzitter van de Europese Commissie, von der Leyen. Voorlopig werd er (nog?) geen overeenstemming bereikt om de vrijhandelsakkoorden tussen de EU en de Mercosur landen Paraguay, Uruguay, Brazilië en Argentinië, te ondertekenen.

In een gesprek met Guus Geurts van Platform ABC en Elisa Tondeleirs van Solidagro krijgen we een beter zicht op het proces dat nog moet worden doorlopen vooraleer dit vrijhandelsverdrag effectief van kracht wordt. Ze vertellen ons welk alternatief er is voor een ander landbouw-, handels- en milieubeleid.

 EU-Mercosur, een overzicht van de geplande stappen

Tijdens de EU Top op 18 en 19 december is geen overeenstemming bereikt binnen de Europese Raad om het EU-Mercosur vrijhandelsverdrag te ondertekenen. Frankrijk en Italië willen eerst meer waarborgen over de bescherming van Europese boeren.

De Europese Commissie en voorstanders doen er echter alles aan om het akkoord in januari in Paraguay te tekenen. 

Een geplande stemming op 22 december in de Europese Raad over de speciale beschermingsmaatregelen voor landbouw, werd uitgesteld tot minstens 9 januari 2026.  Daarbij stelde Frankrijk dat er voortaan ook gelijkwaardige milieueisen aan importproducten moeten worden gesteld. Dit is nu nog niet opgenomen in het verdrag. De door het Europees Parlement aangenomen verbeterde beschermingsmaatregelen zijn nog steeds onvoldoende om boeren daadwerkelijk te beschermen tegen oneerlijke concurrentie en prijsdalingen. Dat stellen ook Copa Cogeca, de Vlaamse boerenkoepel en een aantal agrovoedingsorganisaties in een gezamenlijke verklaring.

Blokkerende minderheid in Europese Raad

De kans blijft aanwezig dat er toch een blokkerende minderheid ontstaat in de Europese Raad. Daarmee zou de deal van tafel kunnen gaan. Of, als Mercosur-landen genoeg krijgen van de Europese bezwaren en het voortdurend uitstellen van het ondertekenen van een akkoord.

Europese Parlement naar Europees Hof van Justitie

Mocht de Europese Raad toch instemmen, dan kan het verdrag nog vertraagd worden door het eerst aan de Europese Court of Justice (ECJ) voor te leggen. Hiertoe is een motie ingediend binnen het Europees Parlement (EP). De stemming hierover zal pas volgend jaar plaatsvinden. De voorzitter van het EP blokkeerde een eerdere stemming in november 2025.

Als er een meerderheid wordt gevonden voor het voorleggen aan het Europees Hof wordt de beslissing in het Europees Parlement in ieder geval anderhalf tot twee jaar uitgesteld. Mocht dit niet gebeuren, dan zal de stemming in het EP over EU-Mercosur in het voorjaar van 2026 plaatsvinden.

Een sprankeltje hoop voor het nieuwe jaar

Guus Geurts: “ De kans dat het verdrag daar tegen wordt gehouden is nog steeds aanzienlijk. Platform ABC blijft zich samen met boeren- en maatschappelijke organisaties en vakbonden in Nederland, de EU en in Mercosur-landen verzetten tegen dit verdrag.”

Ook na 2027 nood aan alternatief voor Gemeenschappelijk Landbouwbeleid

Guus Geurts: “We hebben nood aan eerlijke prijzen voor boeren en consumentenprijzen waarin alle milieu- en dierenwelzijnskosten zijn opgenomen. Enkel zo komen we tot een effectiever en efficiënter gebruik van het budget van het Gemeenschappelijke Landbouw Beleid (CAP)”

++++

Veel dank voor de uitgebreide toelichtingen en bronnen voorzien door Guus Geurts, beleidsgericht milieukundige, om de weergave hierboven mogelijk te maken. Lees hier een historische analyse en een verdere uitwerking van dit alternatief.