Voorlopig geen overeenstemming EU-Mercosur vrijhandelsverdrag

Het vliegtuig naar Brazilië vertrok zonder voorzitter van de Europese Commissie, von der Leyen. Voorlopig werd er (nog?) geen overeenstemming bereikt om de vrijhandelsakkoorden tussen de EU en de Mercosur landen Paraguay, Uruguay, Brazilië en Argentinië, te ondertekenen.

In een gesprek met Guus Geurts van Platform ABC en Elisa Tondeleir van Solidagro krijgen we een beter zicht op het proces dat nog moet worden doorlopen vooraleer dit vrijhandelsverdrag effectief van kracht wordt. Ze vertellen ons welk alternatief er is voor een ander landbouw-, handels- en milieubeleid.

 EU-Mercosur, een overzicht van de geplande stappen

Tijdens de EU Top op 18 en 19 december is geen overeenstemming bereikt binnen de Europese Raad om het EU-Mercosur vrijhandelsverdrag te ondertekenen. Frankrijk en Italië willen eerst meer waarborgen over de bescherming van Europese boeren.

De Europese Commissie en voorstanders doen er echter alles aan om het akkoord in januari in Paraguay te tekenen. 

Een geplande stemming op 22 december in de Europese Raad over de speciale beschermingsmaatregelen voor landbouw, werd uitgesteld tot minstens 9 januari 2026.  Daarbij stelde Frankrijk dat er voortaan ook gelijkwaardige milieueisen aan importproducten moeten worden gesteld. Dit is nu nog niet opgenomen in het verdrag. De door het Europees Parlement aangenomen verbeterde beschermingsmaatregelen zijn nog steeds onvoldoende om boeren daadwerkelijk te beschermen tegen oneerlijke concurrentie en prijsdalingen. Dat stellen ook Copa Cogeca, de Vlaamse boerenkoepel en een aantal agrovoedingsorganisaties in een gezamenlijke verklaring.

Blokkerende minderheid in Europese Raad

De kans blijft aanwezig dat er toch een blokkerende minderheid ontstaat in de Europese Raad. Daarmee zou de deal van tafel kunnen gaan. Of, als Mercosur-landen genoeg krijgen van de Europese bezwaren en het voortdurend uitstellen van het ondertekenen van een akkoord.

Europese Parlement naar Europees Hof van Justitie

Mocht de Europese Raad toch instemmen, dan kan het verdrag nog vertraagd worden door het eerst aan de Europese Court of Justice (ECJ) voor te leggen. Hiertoe is een motie ingediend binnen het Europees Parlement (EP). De stemming hierover zal pas volgend jaar plaatsvinden. De voorzitter van het EP blokkeerde een eerdere stemming in november 2025.

Als er een meerderheid wordt gevonden voor het voorleggen aan het Europees Hof wordt de beslissing in het Europees Parlement in ieder geval anderhalf tot twee jaar uitgesteld. Mocht dit niet gebeuren, dan zal de stemming in het EP over EU-Mercosur in het voorjaar van 2026 plaatsvinden.

Een sprankeltje hoop voor het nieuwe jaar

Guus Geurts: “ De kans dat het verdrag daar tegen wordt gehouden is nog steeds aanzienlijk. Platform ABC blijft zich samen met boeren- en maatschappelijke organisaties en vakbonden in Nederland, de EU en in Mercosur-landen verzetten tegen dit verdrag.”

Elisa Tondeleir:” De EU-MERCOSUR handelsovereenkomst vertelt ons het verhaal van een kapitalistisch landbouwbeleid, waarbij er een algemene tendens is van liberalisering en deregularisering. Een ander frappant voorbeeld dat hiermee verband houdt is het zadenverhaal. Daarbij heb je twee wetgevingen die momenteel door de Europese instituties vloeien. Terwijl de nieuwe ggo-wetgeving (oftewel de NGT-wetgeving) wordt gedereguleerd, wordt de PRM-wetgeving juist geharmoniseerd en in zekere zin overgereguleerd. Ter verduidelijking, we zijn niet tegen regulering, maar we zijn wel kritisch over een onrechtvaardige balans in administratieve bureaucratie tussen kleinschalige boer.inn.en en multinationals. De discrepantie in beide wetgevingen is duidelijk aanwezig. Politici beweren dat NGT-producten niet getraceerd kunnen worden van begin tot einde. De eter zal dus niet weten wat er op hun bord ligt. Tegelijkertijd werken we wel al jaren met bio-labels.

Politici beweren dat zaadvaste rassen een risico zijn voor onze gezondheid, maar tegelijk zijn zaadvaste rassen eeuwenoud en zorgen ze voor een grote agrobiodiversiteit. Wat zullen we doen zonder deze diversiteit in tijden van klimaatverandering?

Elisa Tondeleir: “Politieke en maatschappelijke keuzes zorgen ervoor dat de boerenlandbouw stilletjes aan uitsterft, en daarmee verdwijnt onze voedselsoevereiniteit. Zonder voedselsoevereiniteit zullen we nog meer afhankelijk worden van grote multinationals, zoals BASF, Bayer, etc. De vraag die we ons moeten stellen als samenleving is ‘willen we dat dergelijke multinationals controle hebben over ons voedsel?’ 

Ook na 2027 nood aan alternatief voor Gemeenschappelijk Landbouwbeleid

Guus Geurts: “We hebben nood aan eerlijke prijzen voor boeren en consumentenprijzen waarin alle milieu- en dierenwelzijnskosten zijn opgenomen. Enkel zo komen we tot een effectiever en efficiënter gebruik van het budget van het Gemeenschappelijke Landbouw Beleid (CAP)”

Elisa Tondeleir: “Gelukkig zijn er inspirerende bewegingen die zich vanuit het Globale Zuiden verspreiden naar het Globale Noorden. Eén van deze bewegingen is agro-ecologie. In het Westen wordt agro-ecologie vaak weergegeven als een set van technische toepassingen op het veld. Laten we daar een kritische blik op behouden, want het is belangrijk dat onze agro-ecologische boom blijft groeien uit de wortels zoals deze zijn ontstaan.

Agro-ecologie is een politieke en sociale beweging dat streeft naar een radicale transitie van ons landbouw- en voedselsysteem.

Elisa Tondeleir: “Agro-ecologie gaat over ruimte creëren voor verzet en het opbouwen van democratische alternatieven (bijvoorbeeld het CSA-principe/ community-supported agriculture). Het gaat niet enkel over het milieu maar ook over de rechten van boer.inn.en, en omvat zeker en vast ook technische toepassingen waarbij de samenwerking met de levende wereld (de gemeenschap en natuur) rond het veld centraal staat. Zoals een goeie bodemgezondheid door in te zetten op rotatie en een veelheid aan variëteiten. Agro-ecologie brengt de eter samen met de boer.in. Dit is wat we nodig hebben voor een radicale transitie van het voedsel-en landbouwsysteem. 

++++

Door een onderbreking in de opnamecomputer werd dit interview enkel uitgezonden via streaming, DAB+ en FM maar niet opgenomen voor herbeluisteren. Veel dank voor de uitgebreide toelichtingen en bronnen voorzien door Guus Geurts, beleidsgericht milieukundige, om de weergave hierboven mogelijk te maken. Lees hier een historische analyse en een verdere uitwerking van dit alternatief.

Meer info over de zadenwetgevingen vind je op: https://www.desmaakzaak.be/blog