EU: deregulering of ontregeling?

corporateeurope.org

De Europese Commissie werkt aan een reeks pakketten die de Europese regulering zullen afbouwen. Volgens de  Corporate Europe Observatory  zit de commissie helemaal in de zak van de grotere bedrijven, ten koste van de bevolking. We praten met Hans van Scharen van CEO.

HvS (CEO): ” Er liggen tien zogenaamde ‘omnibussen’ op tafel, een concept overgenomen uit de VSA. Het komt erop neer dat men een reeks wetten bundelt in één pakket vooraleer het aan het parlement voorgelegd wordt (om bespreking in het parlement te beperken, nvdr). Het gaat hier over  vereenvoudigingen, met als motivatie dat de huidige wetten te log zouden zijn en het bedrijfsleven zouden hinderen.”

RC: Jullie luiden daar de alarmbel over. Over welke domeinen gaat het?
HvS: “ ‘jullie’, dat gaat dan over honderden NGO’s uit heel Europa, en ook vakbonden, die bezorgd zijn. Waar gaat het over? Het gaat eigenlijk over alles. De hele Europese wetgeving die tot nu toe tot stand is gekomen, gedurende vele decennia, ligt op het hakblok van de ‘vereenvoudiging’. Dat gaat van chemische wetgeving tot de digitale bescherming die er pas de afgelopen jaren gekomen is. Het gaat over de defensie-industrie, het gaat over de financiële sector, het gaat over het landbouwbeleid, het gaat over pesticiden-vergunningen, het gaat over milieuwetgeving …”
“De tien verschillende omnibussen bestrijken steeds één bepaald beleidsdomein. De Europese Commissie heeft onlangs ook weer herhaald dat men beoogt om alles, maar dan ook alles, tegen het licht te houden. Dit is voor ons zeer zorgwekkend, omdat het ten koste gaat van milieubescherming, volksgezondheid en sociale rechten.”

RC: Laten we het straks over de chemie hebben, want die zit effectief in een crisis. Waar we wel nood zien aan regulering, is het digitale niveau. Wat zijn de plannen daar? In de praktijk zijn de ‘sociale media’ nog een altijd een vrijplaats zijn voor misinformatie.
HvS: “Absoluut. En daarom juist. Er zijn drie grote belangrijke Europese wetgevingen tot stand gekomen de afgelopen jaren. De GDPR ging over het beschermen van onze digitale privacy. Nummer twee was de Digital Marketing Act, een heel belangrijke Europese wetgeving, die zeer moeizaam tot stand is gekomen. Die gaat over de concentratie van marktmacht van IT-bedrijven en hoe je dat kunt reguleren. En dan is er tot slot de Digital Services Act, DSE. Die gaat eigenlijk ook over het verantwoordelijk stellen van bedrijven, bijvoorbeeld het modereren van de inhoud op Facebook, Instagram of andere platformen. Welke verantwoordelijkheid draag je als bedrijf voor de inhoud van berichten die daar worden gepost, en voor verslaving aan die media? Het gaat ook over de verantwoordelijkheid voor producten van artificiële intelligentie.”
“Voor al die wetgeving zie dat Silicon Valley en de regering van de VSA zeer zware druk leggen op Europa. De big tech-sector in Brussel geeft 150 miljoen euro per jaar uit aan lobbyactiviteiten. We zien nu dat er allerlei toegevingen worden gedaan en dingen worden afgezwakt.”

RC: Het zou erop neerkomen dat er niet meer moet gemodereerd worden, met meer nepnieuws als resultaat?
HvS: “Ja. Het gaat over wie daarvoor juridisch aansprakelijk is. De extreemrechtse regering in de VSA, daarin aangemoedigd en bijgetreden door extreemrechts in Europa, zijn tegen regulering onder het mom van vrijheid van meningsuiting; tegen juridisch afdwingbare verantwoordelijkheid voor die big tech-bedrijven. Dat leidt tot meer nepnieuws, zeker in combinatie met AI.”
“Er is bij het creëren van die regels een buitensporige invloed van wie bepaalt hoe artificiële intelligentie functioneert, hoe dat gevoed wordt.”
“Het is belangrijk om aan te geven dat de hele dereguleringsgolf is begonnen in Antwerpen, met name in februari 2024, in het hoofdkantoor van BASF. Daar heeft de chemische sector een top georganiseerd waarop Ursula von der Leyen aanwezig was, maar ook de toenmalige Belgische premier Alexander de Croo. Daar kwam een Antwerp Declaration uit voort die vervolgens heel het beleidsprogramma van de nieuwe Europese Commissie bepaald heeft bepaald. Die Antwerp Declaration was een oproep tot het terugdringen van de Green Deal en het afschaffen van allerlei regelgeving.”

“Toen ging het vooral over de energie-intensieve industrieën die klagen dat de energie duur is en dat het daarom voor hen lastiger is om te concurreren met de VSA en met China. Maar inmiddels heeft die politieke agenda van deregulering zich als een soort van olievlek uitgespreid. Daar kwam het rapport van Mario Draghi bij, de voormalige Italiaanse premier, en president van de Europese Centrale Bank. Dat noemen wij het ‘Nieuwe Testament’, want dat blijkt een soort van bijbel te zijn die moet en zal uitgevoerd worden. Draghi zegt in zijn rapport eigenlijk dat de volledige Europese wetgeving moet uitgevlooid worden, al dan niet met artificiële intelligentie, en dat er snel allerlei moet geschrapt worden. Vandaar dus die omnibussen.”
“In een democratie zit je echter met checks en balances, verschillende stemmen en de invloed van het parlement.”

RC: We hadden in januari Dries Van Gheluwe van het havenbedrijf te gast . Die zei dat er wel degelijk een probleem is van overregulering. Hebben ze daar toch geen punt? Er is echt wel een teruggang van de chemische industrie in Europa.
HvS: “Het zou kunnen dat er hier en daar vergunningsprocedures zijn die misschien heel lang duren, terwijl je daar soms snel moet kunnen schakelen. Maar het is absoluut niet correct om te zeggen dat het teruglopen van investeringen komt door een teveel aan groene regels, zoals veel politici van de rechterzijde roeptoeteren.”

“Neem het voorbeeld van Vioneo, een bedrijf dat de zeer nobele doelstelling had om fossielvrije plastic te produceren. Het ging over een investering van 1,5 miljard euro in de Antwerpse haven. Vibeo heeft gekozen om die investering in China te doen. Waarom? Omdat in China wél voldoende groene methanol heeft die geproduceerd wordt met duurzame elektriciteit.”
“Het is toch wel opmerkelijk dat je de politici als Bart de Wever daar vervolgens weinig over hoort bij het mislopen van zo’n belangrijke investering.”

RC: Ik zie hier inderdaad een persbericht van 20 januari:’Judy Hicks, Vice President Corporate Affairs van Vioneo, legt uit dat de belangrijkste reden voor deze beslissing is dat er op korte termijn geen zicht is op de productie van voldoende groene methanol, die het bedrijf als grondstof wil inzetten.’, zoals jij zegt. Maar je kunt natuurlijk zeggen dat het gebrek van die groene methanol het gevolg is van overregulering.
HvS: “Nee, dat komt door een verkeerd investeringsbeleid en door een gebrek aan visie, met name bij de beleidsmakers. Vaak diezelfde beleidsmakers die nu ons doen geloven dat het afschaffen van de Green Deal op Europees niveau ons gaat helpen; dat is een race to the bottom, een koers naar de bodem, het weer opnieuw naar voren schuiven van fossiele brandstoffen.”
“Alle wetenschappers zeggen dat we de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen snel moeten afbouwen. De plannen om de Europese energieproductie te elektrificeren liggen er al zeker 15 jaar. Maar toen wilden dezelfde rechtse politieke krachten er niet van weten, want dat was allemaal groene luchtfietserij, weet u nog. Wel, als men toen een beetje meer een vooruitkijkende blik had gehad, waren we nu al een stuk minder afhankelijk van de invoer van die fossiele brandstoffen. Het is zeer kwalijk wat er gebeurt, want men schiet op de verkeerde vijand.”

RC: Ik veronderstel dat jullie op zich niet per se tegen de productie van groene methanol zijn. Dus hoe moet dat dan verwezenlijkt worden?
HvS: “Er zijn genoeg analyses over dit specifiek dossier geweest waarbij experten zeggen dat er om te beginnen groene, duurzame elektriciteit moet worden geproduceerd. Daarnaast moet je ervoor zorgen dat er ook investeringssteun komt vanuit de Belgische of de Europese overheden. Maar dat gebeurt dus niet.” (nvdr: dit laatste klopt niet helemaal: het Europees Innovation Fund is een miljardenpot aan investeringsgeld voor groene projecten)

RC: Tien jaar geleden was er ook al een groen methanolproject in Antwerpen. Dat was relatief beperkt in omvang. Dat is in alle stilte verdwenen. De reden was niet zozeer dat er te veel regels waren, maar eerder te weinig: ‘er was geen markt voor groene methanol’, waardoor die duurdere groene methanol moest concurreren met de fossiele ethanol. Europa legt wel verplichtingen op voor het gebruik van groene kerosine, maar er is nog altijd geen markt gecreëerd voor groene chemicaliën, waardoor er dus geen projecten van de grond geraken, ondanks de financiering van het Innovation Fund.
HvS: “Volgens mij is de kern van het probleem dat de fossiele brandstofindustrie nog altijd de dienst uitmaakt. We hebben daar heel concrete voorbeelden van. Toen Poetin Oekraïne voor de tweede keer binnenviel in 2022, beseften we opeens dat we de afhankelijkheid van Russische gasimporten moesten afbouwen. Wie denkt u dat Ursula von der Leyen om advies vroeg? Dezelfde fossiele bedrijven! Die mochten dan in exclusieve clubjes aanschuiven bij de Europese Commissie om advies te geven over het energiebeleid.”

“Eén van hun adviezen was om vooral niet in te grijpen in de energiemarkten. Als de politiek zich zo aan de leiband laat leggen door de fossiele bedrijven, die als eerste verantwoordelijk zijn voor klimaatverandering en voor het feit dat er niks beweegt, dan moeten we niet verbaasd zijn dat we nu opnieuw in de miserie zitten.”
“Het is zo hopeloos cynisch dat de Green Deal precies door diezelfde fossiele industrie en chemische industrie nu de nek wordt omgedraaid. Men doet de mensen geloven dat dat dus allemaal de schuld is van groene regels. Wel, het is precies omgedraaid. Er is nu een documentaire over George Orwell in de cinema. Misschien moeten mensen die gaan zien en politici ook, want dat is precies de tijd waarin we leven. “

RC: Het is toch niet abnormaal dat er met de industrie gesproken wordt? Ik hoorde, om over extreemrechts te spreken, Jean-Louis Bouchez stellen dat er ook een groene lobby is. En daar klopt natuurlijk ook wel iets van, maar hoe liggen de verhoudingen met de beleidsmakers van enerzijds de industrie en anderzijds de groene NGOs?
HvS: “Die verhouding was al scheef. Er werken in Brussel tussen de 25.000 en 30.000 lobbyisten. Als men het internationale energieagentschap, IPCC en anderen ook als groene lobby wil bestempelen, mij goed. Maar het punt is: die NGO’s doen niet echt aan lobbying, omdat ze bezig zijn met algemene belangen, zoals bijvoorbeeld schone lucht en water, een serieus klimaatbeleid, biodiversiteit, zorgen dat de bijen niet meer massaal uitsterven … Dat zijn algemene gemeenschappelijke belangen waar we voor vechten. We zijn er niet tegen dat er met bedrijven wordt gesproken, maar het probleem nu, vandaag, is dat er zelfs geen sprake meer is van lobbyen vanuit de bedrijfswereld, maar van corporate capture. Dat betekent dat de politiek gewoon uitvoert wat de industrie voorschrijft. We hebben dat trouwens deze week in een nieuw rapport ook laten zien aan de hand van analyses en cijfers.”

RC: Het is dus niet nodig dat de IT bedrijven jaarlijks 150 miljoen spenderen aan lobbying. Ze kunnen gewoon even bellen.
HvS: “Inderdaad, effectief. We stonden onlangs bij het Berlimont-gebouw met slachtoffers van PFAS-productiesites uit heel Europa; uit de buurt van Antwerpen, Zwijndrecht, maar ook uit Nederland, Italië, Duitsland, Frankrijk … Die mensen hebben een jaar lang gevraagd om met mevrouw Van der Leyen te kunnen spreken. En het antwoord was ‘njet!’. Het was redelijk schandalig, zeker als je dan ziet dat voor de PFAS-lobby, zoals 3M en Chemours, de rode loper wordt uitgerold. Die hebben aan de lopende band ontmoetingen tot op het hoogste niveau.”

“De meeste mensen hebben er geen idee van hoe snel deze manier van werken genormaliseerd is, ook al omdat de media er heel weinig over berichten. Maar het is een beleid dat ons zeer duur zal komen te staan op het vlak van volksgezondheid en van milieuvervuiling. De effecten daarvan zien we nu nog niet, maar als men met al die omnibussen echt gaat uitvoeren wat er nu op tafel ligt … Het aantal kankers en andere ziekten gaat exploderen. Het is nu al bezig, maar het gaat er niet beter op worden.”

RC: De Europese wetgeving gaat volgens een trialoog, waar je dus de landen hebt, dan de commissie en dan het parlement, die normaal elk alles moeten goedkeuren. Dat duurt meestal jaren.
HvS: “Ja, nu gaat het allemaal veel sneller.. Zelfs binnen de Europese Commissie is er gemor. Mevrouw Ribeira, dat is de vicepresident van de Europese Commissie, een Spaanse sociaaldemocrate, heeft in december de manier waarop het er nu aan toegaat ‘Trumpiaanse toestanden’ genoemd. Dat is toch niet mis voor een politica op zo’n niveau.”

RC: Trumpiaans in de zin dat men de regels niet volgt?
HvS: “Ja, en dat men zelfs de eigen regels niet volgt. Dat heeft de Europese ombudsman ook gezegd in november. Hij had verschillende omnibussen en het proces daarachter geanalyseerd en heeft geoordeeld dat men hier kan spreken van wanbeheer, onder andere omdat de democratische procedures, waarbij men verschillende stemmen hoort, niet worden nageleefd. Maar ook omdat men geen impactstudies heeft gemaakt. En daarbij komt dus nog die ‘fast track’, het moet allemaal heel snel gaan. Er is weinig tijd voor discussie, voor overleg, om dingen nog eens tegen het licht te houden. Kijk, het feit dat democratie traag gaat, dat is vaak een klacht, maar dat is ook een garantie voor degelijkheid en voor het feit dat men twee keer nadenkt voordat wetgeving tot stand komt. We kunnen natuurlijk ook zeggen dat een dictatuur efficiënter en gemakkelijker is, maar ik weet niet of de mensen daarop zitten te wachten.”

“Nog één belangrijk element dat politiek gezien wel heel belangrijk is: de Europese Volkspartij (EVP), die al heel lang de dienst uitmaakt, altijd wel in coalitie met liberalen, socialisten, groenen enzovoort, wisselt nu steeds meer van kamp en maakt afspraken met extreemrechts. Extreemrechts haat klimaatbeleid, beweert dat klimaatverandering niet bestaat. De politieke invloed van extreemrechts heeft dus jammer genoeg een soort radicaliserende impact op de EVP. Dat is een zeer kwalijke en zeer onrustwekkende politieke evolutie, en het is belangrijk dat mensen dat weten en de CD&V ter verantwoording roepen.”

“De eerste omnibus is ondertussen goedgekeurd. Die gaat over internationale aansprakelijkheid van het bedrijfsleven, van mondiale handelsketens, maar ook over klimaatrapportage. Wel, dat dossier is erdoor geraakt omdat de EVP het samen met extreemrechts heeft goedgekeurd. De EVP heeft daarbij de socialisten gechanteerd. Dat zullen we in veel meer dossiers gaan zien, waarbij extreemrechts alles wat ook maar ruikt naar groen beleid of naar milieubeleid de nek om wil wringen. Dat is hun groot politiek project dat ze samen met de EVP uitvoeren. En dat heeft een stevige impact op landen als België en Nederland die al zeer zwaar vervuild zijn. Er zijn heel veel alternatieven voor handen, ook in zaken de chemie. Maar die moet je dan wel willen stimuleren. Daarvoor heb je beleid nodig, en dat is nu net waar het aan ontbreekt. Ook mensen als Bart de Wever gaan in de fout. Hij en zijn partij vallen het klimaatbeleid aan.”

RC: Ja, heel eigenaardig voor partijen die zich Vlaams nationalistisch noemen, want wat betekent een beleid voor Vlaanderen dat leidt naar een stijging van de zeespiegel van 10 meter…
HvS: “Misschien is dat de reden waarom de N-VA steeds minder echt hardcore Vlaams-nationalistisch is, omdat ze weten dat over een aantal decennia de helft van Vlaanderen onder water gaat staan. De noodzaak van een Vlaamse onafhankelijkheid is daarom blijkbaar minder belangrijk voor hen. Bart de Wever heeft het een paar jaar geleden zelf gezegd: ‘Voka is mijn baas.’ Dat is toch niet normaal? Een politicus moet alle belangen in een land dienen, niet alleen die van de grote bedrijven. Laat ons niet vergeten dat 80% van de werkgelegenheid in Europa komt van KMO’s, niet van multinationals. Ook dat is een aspect dat men wel heel vaak over het hoofd ziet.”

Podcast: Play in new window | Download

Subscribe: Apple Podcasts | Android | RSS