Redactie Radio Centraal

commons, via wikipdia

Een studie concludeert dat Antwerpen de tweede meest vervuilde stad van Europa is als het over stikstofoxides gaat. Moest de lucht zo zuiver zijn als die van de properste steden dan zouden in Antwerpen jaarlijks 600 doden minder sterven. Ook andere Belgische steden doen het slecht.

Greenpeace bekritiseert het Waalse Gewest omdat het de luchtvervuiling niet op een representatieve manier meet. Voornamelijk in steden, waar de vaste meetstations zich bevinden op plaatsen met weinig verkeer, geven de officiële resultaten een vertekend beeld, aldus Greenpeace. De milieuorganisatie haalde echter onlangs bakzeil met haar klacht tegen de Waalse overheid. “We aanvaarden het vonnis van de rechter maar bekijken met onze advocaat wat de volgende stappen zijn”, zegt Joeri Thijs van Greenpeace.

Continue reading →

Podcast: Play in new window | Download

Subscribe: Apple Podcasts | Android | RSS

foto: Terry Collingsworth

In december 2019 spande de International Rights Advocates (IRA) een rechtszaak aan tegen 5 big-tech bedrijven: Apple, Alphabet (moederbedrijf van Google), Dell, Microsoft en Tesla, omwille van hun betrokkenheid bij de mensonterende kobaltontginning in de Democratische Republiek Congo (DRC). In 2016 publiceerde Amnesty International een rapport, waarbij sprake is van 40000 kinderen die actief zijn in de Congolese mijnbouw. In de rechtszaak, die aangespannen is bij de US District Court in Washington DC, vertegenwoordigt de IRA een vijftiental families van kinderen die in de mijnbouw werkten. In de 79-pagina tellende aanklacht worden de gruwelijke details beschreven van de werkomstandigheden in de mijnindustrie in de DRC. We spraken met Terry Collingsworth , executive director van de IRA, over de inhoud en de huidige status van de rechtszaak.

De IRA is een non-profit organisatie, met een focus op mensenrechtenschendingen door grote multinationals. Terry Collingsworth heeft als advocaat reeds 30 jaar ervaring met rechtszaken tegen grote bedrijven zoals Walmart, Nestle, Chiquita, ExxonMobil en Shell. De problematische situatie in de Congolese mijnbouw is geen nieuws onder de zon, en gaat in feite reeds terug tot de Belgische koloniale tijden. Het eerder vernoemde rapport van Amnesty International trok ook de aandacht van Terry Collingsworth. Vervolgens werd hij in 2019 benaderd door Siddarth Kara (auteur van het artikel ‘Is your phone tainted by the misery of 35000 children in Congo’s mines‘), om actie te ondernemen. In september van datzelfde jaar reisden zij naar de DRC om de situatie in de mijnen te observeren en om een rechtszaak voor te bereiden. “It was the worst violation of human rights I had witnessed in 30 years”, zegt Terence Collingsworth hierover. De kinderen belanden vaak in de gevaarlijke mijnbouw, omdat ze niet in staat zijn de noodzakelijke schooltaksen te betalen, of omdat hun ouders – ook werkzaam in de mijnen- gewond geraakten en ze de kostwinning voor de familie op zich moeten nemen. Voor de kinderen was het vaak een kwestie van werken of omkomen door ontbering. De grote bedrijven werken bovendien met tussenpersonen die extra druk uitoefenen op de kinderen. De rechtszaak die is aangespannen hoopt dan ook duidelijk te bewijzen dat er sprake is van slavernij en gedwongen arbeid.

Foto: Terry Collinsworth

Collingsworth vermeldt twee bedrijven, Huayou en Glencore, die verantwoordelijk zijn voor de ontginning van kobalt in de DRC. Ze hebben beiden industriële mijnen, waarbij er met machines kobalt wordt ontgonnen, maar ze zijn evengoed betrokken bij de zogenaamde ‘artisanal mining’, waarbij op kleinere schaal en met zware en gevaarlijk handenarbeid naar kobalt wordt gezocht. Kinderen worden in nauwe tunnels naar beneden gelaten, zonder rekening te houden met enige veiligheidsvoorschriften. Zowel de kobalt uit de reguliere als de artisanale mijnbouw komt terecht in de ‘supply chain’ van de grote bedrijven. Umicore (het Belgische bedrijf wordt 53 keer genoemd in de aanklacht) koopt deze kobalt van Glencore, verwerkt deze verder en verhandelt deze vervolgens aan de grote tech-bedrijven. Omwille van gerechtelijke jurisdictie worden niet de bedrijven Glencore of Umicore aangeklaagd, maar wel de grote tech-bedrijven, die directe banden hebben met deze ontginningsbedrijven, en bovendien beweren dat ze hun kobalt verkrijgen met respect voor mensenrechten en internationale standaarden. Continue reading →

Podcast: Play in new window | Download

Subscribe: Apple Podcasts | Android | RSS

creative commons

China verovert de wereld, maar terwijl we nog altijd zowat alles uit China importeren worden de in China ontwikkelde vaccins uit de westerse markten en ook grotendeels uit de media gehouden. Nochtans gaan de Chinese vaccins wereldwijd viraal.

In zijn boek  ‘De Val van Icarus‘ wil Nick Meynen aantonen dat de covid-pandemie ons niet uit het niets is komen overvallen maar het gevolg is van beleidskeuzes. We gaan tijdens ons gesprek in op de rol van China als wereldspeler, met de vaccin-exportstrategie als casestudie.

Als de Chinese en Russische vaccins al in de westerse media aan bod komen, is het in negatieve zin en wordt er op onbetrouwbaarheid en risico gewezen.
Nick Meynen: “Wat de Chinese vaccins betreft is dat niet terecht, want ze hebben ook de drie testfases doorlopen. Wel is het zo dat de Chinese vaccins in derde landen werden getest omdat het virus onvoldoende circuleerde in China.” Ondertussen worden de Chinese vaccins volop verdeeld in vooral het Midden Oosten, Zuid-Oost Azië en Latijns Amerika. Maar ook Turkije, Oekraïne, Servië en EU-land Hongarije zullen ze gebruiken. Nick Meynen: “China doet aan Continue reading →

Podcast: Play in new window | Download

Subscribe: Apple Podcasts | Android | RSS

Foto: Erik Ver Eecke

Na een positief advies van de Raad van State keurde de Vlaamse regering gisteren haar plan goed om een voetbalstadion met grote parking te laten bouwen in de West-Vlaamse polders. “De inhoud van het advies is niet publiek gemaakt en we hebben ook geen inspraak gehad  in de aanpassing van het plan”, reageert de lokale milieuorganisatie die de vernietiging had gevraagd van het oorspronkelijk plan.

In oktober had de raad van state het deel van het GRUP stedelijk gebied Brugge vernietigd dat bedoeld was om de bouw van een voetbalstadion voor Cercle Brugge mogelijk te maken. De Raad van State oordeelde echter dat het omzetten van kustpolders tot een parking voor 7.200 auto’s geen zorgvuldig ruimtegebruik was.

De stadiondossiers van Cercle en grote boer Club Brugge staan niet los van elkaar en de firma’s worden in hun uitbreidingsplannen gesteund door de lokale en Vlaamse overheden. Onmiddellijk na de afkeuring werd het RUP dan ook licht ‘geremedieerd’ waarna een advies gevraagd werd aan de Raad van State. Dat advies kwam er in december en was volgens minister Zuhal Demir positief. Gisteren kwam dan het bericht dat de Vlaamse regering haar plan Continue reading →

Podcast: Play in new window | Download

Subscribe: Apple Podcasts | Android | RSS

Dichter en performer, Andy Fierens, vroeger nog te horen tijdens het Radio Centraal programma De show zonder naam show, stond op de planken in de stadsbib voor deze editie zonder live publiek maar gelukkig niet zonder bar en zakte af naar onze tijdelijke studio ter plaatse om even bij te praten.

gesponserd door de sprekende pita zonder zaaknaam

Andy Fierens door Bert Lezy – via url R

Podcast: Play in new window | Download

Subscribe: Apple Podcasts | Android | RSS

Michael Brijs, broer van curator Vincent en Yves De Mey tijdens de vierde nacht van Permeke

foto Leen Nicolas

Stadsdichter Seckou Ouologuem brengt voor ons een ode aan Paul Van Ostaijen en vertelt ons welke weg hij bewandelde naar het stadsdichterschap.

Podcast: Play in new window | Download

Subscribe: Apple Podcasts | Android | RSS

Podcast (d2): Play in new window | Download

Subscribe: Android | RSS

Christophe Côme, productieverantwoordelijke van stadsbibliotheek Permeke licht het programma toe. “De vierde editie zal een light versie zijn omwille van de corona-maatregelen, maar daarom niet minder interessant.” Curator Vincent Brijs (Brzzvll) nodigde auteurs en muzikanten uit voor een editie zonder publiek ter plaatse,  maar dit maal thuis te volgen via de live stream van de bib. Yves De Mey, Andy Fierens, Nikkie Van Lierop, Michaël Brijs, Seckou Ouologuem en het trio Broos/Gyselinck/Laheye beloven er een boeiende nacht van te maken.

Wordt vervolgd op 26 juni 2021..

Podcast: Play in new window | Download

Subscribe: Apple Podcasts | Android | RSS

Afgelopen zomer werden er hoge loodwaarden vastgesteld bij omwonenden van de Umicore-fabriek in Hoboken, boven de limiet van 5µg/dl bloed. Om de loodproblematiek op te lossen wordt er in Hoboken overwogen om de huizen in de nabijheid van de fabriek te onteigenen. Over de gezondheidsgevolgen van de ontginning van zware metalen in de Democratische Republiek Congo (DRC) is er spijtig genoeg weinig geweten. In april 2020 verscheen er in The Lancet (TL) een onderzoek (mede gefinancierd door 11.11.11) over de gevolgen van metaalvervuiling in de regio Lubumbashi. We spraken met Erik Smolders (KUL), één van de auteurs van het artikel.

Erik Smolders is professor aan de faculteit bio-ingenieurswetenschappen. Hij is tevens lid van SIM², een instituut verbonden aan de KUL. Zij doen onderzoek naar een circulaire economie en de duurzame verwerking van metalen en mineralen. Het artikel in TL is een deel van een groter onderzoeksproject naar milieuverontreiniging rond de exploitatie van kobalt, koper en uranium. Samen met lokale partners werd er een meerjarig project opgezet rond de gevolgen van de mijnbouw bij pasgeboren baby’s. In tegenstelling tot de maximumnormen voor loodwaarden, zijn deze er niet voor kobalt. Bovendien worden mensen in de DRC blootgesteld aan een cocktail van zware metalen, in erg hoge concentraties. De vraag stelt zich dan ook waarom men hier nog niet eerder een uitgebreid onderzoek naar heeft gedaan: zeker aangezien kobalt een essentieel element is voor de elektrificatie van onze economie, meer bepaald voor elektrische wagens. 60 to 70 % van de kobalt is afkomstig uit de regio Katanga in de DRC. Door de onstabiele politieke structuur in Congo zijn de licenties voor mijnbouw onbetrouwbaar en er zijn geen duidelijke regels voor de bedrijven. De grote spelers proberen de ontginning wel op een correcte manier te organiseren, maar een aanzienlijk deel van de productieketen gebeurt via kleinere artisanale mijnbouw. Er is momenteel te weinig controle op de instroom van mineralen uit deze niet-gereglementeerde mijnbouw.
Continue reading →

Podcast: Play in new window | Download

Subscribe: Apple Podcasts | Android | RSS

Foto: RC

Kort na een bericht op MO.be bevestigde chemie-concern INEOS dat de bouw van één van de twee geplande chemische installaties voorlopig niet doorgaat.  De woordvoerder van INEOS wilde geen toelichting geven tijdens onze uitzending, maar somde off air wel een aantal argumenten op vóór het project. We leggen die voor aan Katrin Van den Troost van Climaxi.

Er zouden twee fabrieken gebouwd worden door INEOS in de Antwerpse haven: een ethaan-kraker die jaarlijks bijna anderhalf miljoen ton ethyleen zal produceren uit schaliegas, en een propaan-dehydrogenatie-eenheid (PDH) die propaan omzet naar propyleen. Zowel prolyleen als ethyleen zijn grondstoffen voor plastiekproductie.

“Er is echt nood aan een transparant en ambitieus Vlaams industriebeleid”

De investering in de PDH-eenheid, die jaarlijks 750 duizend ton propyleen zou produceren, gaat voorlopig niet door. INEOS heeft het over een ‘herschikking’ van de investering – het concentreren van middelen op de ethyleen-installatie vanwege de moeilijkere marktcondities voor propyleen – en benadrukt dat de beslissing niets te maken heeft met de protestacties tegen het project.
Continue reading →

Podcast: Play in new window | Download

Subscribe: Apple Podcasts | Android | RSS

Gerda Jennis (57), delegee van de poetshulpen met dienstencheques vertelt ons er alles over.

Hilde Crevits, Vlaams minister economie, innovatie, werk, sociale economie en landbouw (Cd&v) ziet de

Cijfers: 1839 mannen vrouwen en kinderen werden in 2020 geteld die hun leven verloren op de Europese grenzen. Aegean boat report noteerde 321 pushbacks in 2020 vaak gepaard gaand met mishandeling waardoor zo 9741 kinderen, vrouwen en mannen het recht werd ontzegd op het indienen van een asiel aanvraag.
Bron: groene amsterdammer 07/01/21

Podcast: Play in new window | Download

Subscribe: Apple Podcasts | Android | RSS

Indiumstaven (foto: nerdtalker, creative commons)

Indium is een zeldzaam metaal dat gebruikt wordt in touch screens. De vraag piekt maar toch krijgt Bolivië niets voor het indium dat het land verlaat. Raf Custer van MO.be legt uit hoe dat komt.

Silke Ronsse en Alberto Vazquez van CATAPA onderzochten de route die het indium volgt vanuit Bolivië via Antwerpen tot Nyrstar en Umicore. De wereldwijde productie aan indium is beperkt tot een 1000 ton per jaar. Het metaal wordt vooral verkregen als bijproduct van zinkontginning. Zo ook in Bolivië, dat enkel een slib, rijk aan zink, exporteert via Chileense havens naar Korea en Antwerpen. Vanuit de Antwerpse haven gaat het verder naar de raffinaderijen van Nyrstar en Umicore.

Een belangrijk deel van de ontginning gebeurt in bedroevende werkomstandigheden zonder de nodige bescherming tegen stof en chemicaliën. Bovendien worden de Bolivianen betaald voor hun zink-rijk slib door de handelaars Korea Zinc en Trafigura, die het indium er de facto gratis bij krijgen. De indium-waardeketen start pas wanneer het zeldzaam metaal al het land uit is.

Raf Custers: “Indium is een essentieel element voor toptechnologie. Er moet dus onderzocht worden hoe de export beter kan gecontroleerd worden en hoe het land er inkomsten uit kan krijgen. De eindgebruikers en leveranciers onderhandelen niet over een redelijke prijs.  Idealiter zou Bolivië zelf moeten kunnen raffineren. De vraag is of het land de kracht en de macht heeft om een eigen industrie uit te bouwen.”

Elon Musk, oprichter en belangrijkste aandeelhouder van Tesla, versprak zich in een tweet in juli 2020 al: ‘We plegen staatsgrepen waar we willen‘.

Podcast: Play in new window | Download

Subscribe: Apple Podcasts | Android | RSS

Minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V) wil de ‘nieuwe protestbewegingen’ beter opvolgen en ook aan banden leggen.

De algemene beleidsnota die in november gepresenteerd werd heeft het (op p10) over het ‘beheer’ van de ‘New Way of Protesting’. Zeer concreet is het document nog niet, maar het gaat over het opvolgen van acties en organisaties en over de aanpak van protesten. Er wordt niet uitgelegd wie bedoeld wordt met  ‘New Way of Protesting’, maar voorbeelden uit het buitenland wijzen erop dat het vooral gaat over burgerprotesten tegen autoritaire overheden. De centrumlinkse regering viseert hier dus bewegingen zoals Black Lives Matters of Extinction Rebellion. Extreem rechts, inclusief islamitisch radicalisme, vallen onder de sectie ‘radicalisering en gewelddadig extremisme’.

“De vraag kan gesteld worden of extremisme niet juist in de hand gewerkt wordt door het monitoren en zelfs gewelddadig onderdrukken van nieuwe vormen van acties.”

Jeroen Robbe van Labo vzw, een organisatie die kritische burgers ondersteunt, heeft bedenkingen bij de plannen en plaatst die in een trend die al langer aan de gang is: “Dit is een bevestiging van de neiging naar ‘repressieve tolerantie’ die we al een tijd zien. Zo heeft men het over ‘genegotieerd gebruik’ van de publieke ruimte. In werkelijkheid  komt er geen onderhandeling bij kijken, maar gaat het over het opleggen van beperkingen bij het uitoefenen van het recht op actie. Alle nieuwe bewegingen destijds, zoals vrouwenrechtenbewegingen of vakbonden hier en burgerrechtenorganisaties in de VS, hebben nieuwe actievormen gecreëerd en zijn buiten de lijntjes gegaan. Dit gaat men nu gaan bemoeilijken door hen bijvoorbeeld te weren van de plaatsen waar acties het meest effectief zijn, door lange aanvraagtermijnen of door het opleggen van GAS-boetes.”

“Het Observatorium dat nu opgericht gaat worden is niet bedoeld om de pijnpunten die de bewegingen aanhalen te onderzoeken, maar om sociale acties voor een stuk te beteugelen. Er is bovendien een probleem in de zin dat de uitvoerende macht hier ook rechter speelt. ” Continue reading →

Podcast: Play in new window | Download

Subscribe: Apple Podcasts | Android | RSS

We hebben het nogmaals over het politiek akkoord rond de bouwshift/betonstop, met Nathalie Debast van de  Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (vvsg).

Het akkoord dat de politieke meerderheid bereikte op Vlaams niveau bestaat er in essentie in dat de grondbezitters door de gemeenten veel ruimer zullen vergoed worden als die zouden beslissen om bouwen niet langer toe te laten.

Nathalie Debast (vvsg): “Het is logisch dat de mensen een schadevergoeding ontvangen, maar de vergoeding die nu afgesproken is, is zodanig hoog dat ze voor de gemeenten onbetaalbaar is en er dus niets zal veranderen.”

“We hebben als steden en gemeenten het dossier alleen maar zien evolueren in de zin dat het duurder werd voor ons, en nu dus onbetaalbaar. Een aantal gemeenten hebben intussen gemeld dat ze hun plannen voor de aanleg van parken en natuurgebied al terug in de koelkast gestoken hebben.”

“Tom Coppens van de universiteit van Antwerpen heeft uitgerekend dat dit plan de gemeenten 31 miljard extra zal kosten. “

Debast ontkent dat de gemeenten zichzelf financieren door open ruimte te laten verkavelen: ” Studies tonen aan dat een gemeente niet rijk wordt door te verkavelen. Onze focus ligt ook elders: op klimaatdoelstellingen en verdichting. We beseffen dat dat een mentaliteitswijziging vergt bij de burgers, die vaak nog altijd willen wonen in een losstaande woning op en grote lap grond.”

“We vragen aan de Vlaamse overheid om dat samen met ons te herbekijken. Het decreet (dat de uitwerking is van het akkoord) ligt nu bij het parlement, waar het goedgekeurd moet worden.”

Podcast: Play in new window | Download

Subscribe: Apple Podcasts | Android | RSS